Het ontbreekt aan humor voor volwassenen

Standaard

Mathijs Schaap is sinds oktober 2005 verpleegkundige op de longafdeling LD34. Menig collega heeft hem wel eens horen moppen tappen of zien rondlopen met een indianentooi. Zij beseffen misschien niet dat hij dit doet vanuit de diepgaande overtuiging dat lachen écht gezond is. Het is zelfs wetenschappelijk bewezen dat humor een positief effect heeft op het genezingsproces van patiënten.

Groot gebrek
Zo’n 6 jaar geleden studeerde hij af als verpleegkundige. Tijdens een stage kwam de toen nog timide Mathijs in aanraking met twee collega’s die constant grappen uithaalden met patiënten. Dit trok zijn aandacht want het had effect! Mathijs vertelt: ‘de CliniClowns richten zich speciaal op kinderen, iedereen kent ze. Vrijwel niemand weet echter van het bestaan van clowns voor volwassenen. Zo is er de Stichting MiMakkus die zich richt op clownerie met demente bejaarden met behulp van kleuren en snoezeltechnieken. Nog minder bekend is Roelof van Wijngaarden; rouwclown bij uitvaarten en rouwcentra. Volgens mij is humor de grote ontbrekende factor binnen de gezondheidszorg. Humor breekt het ijs, overbrugt kloven, werkt relativerend en ontspant in onzekere of angstige situaties. Het boek van de Amerikaanse arts Patch Adams is een belangrijk uitgangspunt. Het boek heet Gesundheit! en eigenlijk zou iedereen het moeten lezen.’

Interventie
Mathijs heeft al zijn kennis van zijn website ook in een essay gegoten met als titel ‘Gezonde kijk op humor als verpleegkundige interventie’. Dit is een moeilijk woord voor ‘tussenkomst’ en dat is precies wat humor is. Het kan de spil zijn tussen de dokter en de patiënt en de zogenaamde witte-jassen-fobie opheffen. Door humor te gebruiken is de sfeer meer ontspannen, waardoor patiënten zich prettiger voelen. Ze durven hierdoor ook meer te vragen over hun ziekte en zijn meer zichzelf. Het is sowieso heftig om ziek te zijn en in het ziekenhuis te liggen. Daarom stimuleer ik patiënten altijd om eigen spulletjes mee laten nemen: een eigen kussen of foto voor op het nachtkastje.’

Stichting MediClowns
Mathijs heeft hij zijn eigen website (www.dinoos.nl/humor) wil de Stichting MediClowns gaan oprichten; de ‘CliniClowns voor volwassenen’. Hij heeft in oktober 2006 een cursus clownerie gevolgd en zou het fantastisch vinden om het fulltime te gaan doen. Nu verweeft hij het clownen en constructieve humor in zijn werk, maar er is helaas niet altijd tijd voor. Als MediClowns kan het interactieve contact met de patiënt zo lang duren als je zelf wilt waardoor het nog meer positief effect kan hebben.

Geen act
Het woord clown doet misschien vermoeden dat Mathijs enkel een act opvoert. Niets is minder waar. Hij vertelt: ‘als ik iemand zie, kan ik direct inschatten welke humor bij diegene past. Humor heeft namelijk verschillende niveaus. Je kan snel te ver gaan of iemand kwetsen. Ik ga altijd in op wat een patiënt zelf aangeeft, het is dus interactief en improviseren geblazen. Er zijn dagelijks zoveel aanknopingspunten waar humor uit te halen is. Zo is bijvoorbeeld mijn idee van de indianentooi ontstaan. Ik deel dagelijks Combivent-spray uit op de afdeling. Op een dag zei een patiënt: ‘aha, daar is de vredespijp weer!’ Dan gaat er bij mij direct een creatief lichtje branden en deel voortaan die sprays uit met indianentooi op mijn hoofd. Kleine moeite, groot plezier, want iedereen glimlacht er om.’

Waardering
‘Ik ben nog nooit weggestuurd of negatief benaderd door patiënten vanwege mijn rode neus. Hij hangt trouwens ook vaak gewoon om mijn nek en ik doe ‘m op als dat zo uitkomt. Ik heb vorige week de ultieme uiting van waardering gekregen. Ik had een patiënte zo goed geholpen nadat ze slecht nieuws had gekregen. Ik heb geprobeerd haar vanuit een ander perspectief naar haar ziekte te laten kijken. Als dank dat ik haar uit de put heb gehaald, kreeg ik van haar een clownspak. Is dat niet fantastisch?’

Klinische lessen
Mathijs raadt echt iedereen aan om zich meer te verdiepen in humor en de helende werking daarvan. ‘Natuurlijk hoeft niet iedereen een rode neus op te zetten, maar soms kan je al veel bereiken met een subtiel grapje’, is zijn overtuiging. Geïnteresseerde collega’s kunnen Mathijs Schaap bellen voor een afdelingsbrede klinische les over humor. Hij is te bereiken via telefoonnummer (076 595) 2734.

Interview: Ingrid van Loon. Foto: Esther Hereijgers
© 2007 Amphia ziekenhuis Breda/Stichting MediClowns Nederland

Advertenties

Reacties zijn gesloten.